BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH (COPD)-P1: TRIỆU CHỨNG, NGUYÊN NHÂN, YẾU TỐ NGUY CƠ

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic Obstructive Pulmonary Disease – COPD) là một bệnh viêm phổi mạn tính gây ra tắc nghẽn đường dẫn khí trong phổi. Các triệu chứng thường gặp bao gồm khó thở, ho, khạc đờm và thở khò khè. Nguyên nhân là do tiếp xúc lâu ngày với các loại khí độc hoặc khói bụi, thường gặp nhất là do khói thuốc lá. Người bị COPD có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, ung thư phổi và nhiều bệnh khác.

COPD2

TRIỆU CHỨNG

Các triệu chứng COPD thường không xuất hiện cho đến khi có tổn thương phổi đáng kể và thường trở nên xấu đi theo thời gian, đặc biệt nếu tiếp tục tiếp xúc với khói thuốc lá. Đối với tình trạng viêm phế quản mạn tính, triệu chứng chính là ho và khạc đờm hằng ngày ít nhất ba tháng một năm và trong hai năm liên tiếp. Các dấu hiệu và triệu chứng khác của COPD có thể bao gồm:

  • Khó thở, đặc biệt là khi hoạt động mạnh
  • Thở khò khè
  • Đau ngực
  • Ho khạc đờm mạn tính. Đờm thường trắng, trong, đôi khi có màu vàng hoặc xanh.
  • Tím ở môi hoặc giường móng (dấu hiệu tím tái)
  • Thường xuyên nhiễm khuẩn đường hô hấp
  • Cảm giác mệt
  • Sụt cân nhanh (ở giai đoạn muộn)
  • Phù cẳng chân, mắt cá hoặc bàn chân

COPD có thể gây ra những đợt cấp, khi đó các triệu chứng của bệnh nhân trở nên nặng hơn và tồn tại trong ít nhất vài ngày.

NGUYÊN NHÂN

Nguyên nhân chính gây COPD ở các nước phát triển là hút thuốc lá. Ở các nước đang phát triển, COPD thường xảy ra ở những người tiếp xúc với khói từ chất đốt để đun nấu và sưởi ấm trong nhà kín.

Mặc dù nhiều người hút thuốc lá lâu ngày có biểu hiện chức năng phổi giảm, tuy nhiên chỉ có 20 – 30 % trong số đó có các triệu chứng rõ ràng của COPD. Họ có thể mắc các bệnh phổi ít phổ biến hơn và những bệnh này có thể bị chẩn đoán lầm thành COPD cho đến khi có đánh giá kỹ lưỡng hơn.

Phổi bị ảnh hưởng như thế nào?

  • Không khí di chuyển xuống khí quản vào phổi thông qua hai phế quản. Bên trong phổi, những ống này phân chia nhiều lần – như các nhánh cây – thành nhiều ống nhỏ hơn (phế quản, tiểu phế quản) và kết thúc ở các phế nang.
  • Các phế nang có thành mỏng và rất nhiều mao mạch để trao đổi Oxy và CO2. Phổi dựa vào độ đàn hồi tự nhiên của các phế quản và phế nang để đẩy không khí ra khỏi phổi. COPD khiến chúng mất độ đàn hồi và trở nên giãn, khiến cho không khí bị ứ trong phổi khi thở ra.

Nguyên nhân tắc nghẽn đường thở:

  • Khí phế thũng. Bệnh này gây ra sự phá hủy các thành và các sợi đàn hồi của phế nang. Những đường dẫn khí nhỏ sụp xuống khi thở ra, do đó làm giảm luồng khí ra khỏi phổi.

COPD3

  • Viêm phế quản mạn tính. Các phế quản bị viêm và trở nên thu hẹp, kèm theo đó những phế quản này sản xuất nhiều chất nhầy hơn và càng làm hẹp thêm lòng phế quản. Do đó bệnh nhân có tình trạng ho mạn tính để tống xuất chất nhầy (đờm).

COPD4

Khói thuốc lá và các chất kích thích khác

  • Trong phần lớn các trường hợp, tổn thương phổi dẫn đến COPD là do hút thuốc lá lâu ngày. Nhưng có các yếu tố khác dẫn đến COPD, chẳng hạn như do di truyền, bởi vì chỉ có khoảng 20 đến 30% người hút thuốc là bị COPD.
  • Các chất kích thích khác có thể gây COPD, bao gồm hút xì gà, hút thuốc lá bị động, ô nhiễm không khí và do đặc thù nghề nghiệp tiếp xúc với các loại khí thải, bụi công nghiệp.

Thiếu alpha-1-antitrypsin

  • Khoảng 1% người bị COPD có mức alpha-1-antitrypsin thấp do rối loạn di truyền. Alpha-1-antitrypsin (AAt) là một loại enzym được tạo ra trong gan và tiết vào máu để giúp bảo vệ phổi. Thiếu hụt alpha-1-antitrypsin có thể ảnh hưởng đến gan cũng như phổi. Tổn thương phổi có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, không chỉ ở người lớn có tiền sử hút thuốc lâu ngày.
  • Đối với người lớn bị COPD liên quan đến thiếu hụt AAt, bên cạnh việc điều trị bằng phác đồ điều trị COPD thông thường, có thể bổ sung enzym AAt, điều này có thể ngăn ngừa thêm tổn thương phổi.

YẾU TỐ NGUY CƠ

  • TIẾP XÚC VỚI KHÓI THUỐC LÁ. Yếu tố nguy cơ đáng kể nhất đối với COPD là hút thuốc lá lâu ngày. Người hút thuốc tẩu, hút xì gà và hút cần sa, cũng như những người hút thuốc thụ động cũng có nguy cơ bị COPD.
  • NGƯỜI BỊ HEN SUYỄN. Sự kết hợp của bệnh hen suyễn, một bệnh viêm đường hô hấp mạn tính và hút thuốc làm tăng nguy cơ COPD nhiều hơn.
  • CÔNG VIỆC TIẾP XÚC VỚI BỤI VÀ KHÍ THẢI. Tiếp xúc lâu ngày với khói hóa chất, hơi và bụi ở nơi làm việc có thể kích thích và gây viêm phổi.
  • TIẾP XÚC VỚI KHÓI CHẤT ĐỐT. Ở các nước đang phát triển, những người tiếp xúc với khói từ chất đốt trong những căn nhà kém thông thoáng có nguy cơ cao bị COPD.
  • TUỔI TÁC. COPD phát triển chậm qua nhiều năm, vì vậy hầu hết bệnh nhân chỉ xuất hiện các triệu chứng khi trên 40 tuổi.
  • DI TRUYỀN. Thiếu hụt men alpha-1-antitrypsin là nguyên nhân của một số trường hợp COPD. Các yếu tố di truyền khác có thể làm cho một số người hút thuốc lá dễ mắc bệnh hơn.
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: